Water uit de kraan, licht in de keuken, gas op het fornuis, internet op je telefoon: voor de meeste leerlingen zijn het vanzelfsprekendheden. Tot ze ontdekken hoeveel techniek, vakmanschap en onderhoud erachter schuilgaan. Het nieuwe keuzevak Nutsvoorzieningen brengt die onzichtbare wereld het vmbo-lokaal in en laat leerlingen zien hoe energie, water, data en verlichting samen Nederland verbinden. Voor schooljaar 2026/2027 zoekt initiatiefnemer Power up the Planet vmbo-scholen die het programma als pilotschool willen draaien.
Een compleet keuzevak, direct inzetbaar
Het keuzevak is bedoeld voor leerjaar 3 en 4 van het profiel PIE (Produceren, Installeren en Energie) en is volledig uitgewerkt. In 60 tot 70 uur werken leerlingen zich stap voor stap door zes onderdelen, telkens in theorie én praktijk:
- Introductie nutsvoorzieningen
- Elektra
- Gas
- Water
- Data
- Openbare verlichting
Het zwaartepunt ligt op doen: zo'n 10 tot 15 procent is theorie, de rest is praktijk. Leerlingen maken via een interactieve online leeromgeving kennis met de stof en gaan daarna zelf aan de slag met realistische opdrachten, zoals het maken van een aftakmof (elektra), een huisaansluiting (gas) of het aansluiten van een lantaarnpaal (openbare verlichting). Heldere stappenplannen en video-tutorials maken dat ze met minimale ondersteuning vooruit kunnen. De docent begeleidt en houdt overzicht, met ruimte om onderdelen klassikaal uit te leggen. Daarmee is het keuzevak interessant voor scholen die kwalitatief aanbod willen toevoegen zonder dat het stapels voorbereiding kost.
Water als onmisbare schakel
Juist het waterdeel maakt het keuzevak relevant voor wie zich bezighoudt met watereducatie. Leerlingen krijgen oog voor het leidingnetwerk, de aansluitingen en het onderhoud die nodig zijn om schoon drinkwater dag en nacht bij iedereen thuis te krijgen. Die kennis voedt niet alleen waardering voor een systeem dat we te makkelijk als vanzelfsprekend zien, maar laat jongeren ook ervaren dat de watersector volop ruimte biedt voor technisch talent.
Ontwikkeld met en voor de sector
Het programma is ontwikkeld in samenwerking met nutsbedrijven, onder meer netbeheerders, drinkwaterbedrijven en aannemers uit de sector, en ondersteund door het O&O fonds NWb. Het sluit aan op de SLO-eindtermen van het keuzevak Nutsvoorzieningen, zodat het naadloos in het curriculum past. Power up the Planet stelt bovendien overzichtelijke bestellijsten beschikbaar voor benodigde materialen zoals beschermingsmiddelen en kabels; waar mogelijk zijn die gratis op te vragen.
Ontdekken of de sector bij je past
Naast vakkennis biedt het keuzevak leerlingen een oriëntatie op hun toekomst. Door zelf te ervaren hoe het werk eruitziet, ontdekken ze of een loopbaan in de wereld van nutsvoorzieningen bij hen past, een sector die de komende jaren staat te springen om goed opgeleide vakmensen.
Meedoen als pilotschool
Per provincie is er plek voor een beperkt aantal pilotscholen. Aangemelde scholen krijgen toegang tot de materialen; bij selectie wordt contact opgenomen over de verdere uitvoering. In de pilotfase kunnen scholen rekenen op ondersteuning, onder meer vanuit de regio.
Interesse om mee te draaien in schooljaar 2026/2027? Meer informatie en aanmelden via onderwijsinformatie.nl/keuzevaknuts.
